Śpiewaj Estonio

1 lipca 2017 r. Estonia obejmie przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej. Zgodnie z zapoczątkowaną przez nas w 2008 r. tradycją, kraj przejmujący stery w Unii zostaje Gościem Honorowym Festiwalu Ogrody Muzyczne. Jest to za każdym razem nadzwyczajna okazja do poznania kultury kraju Gościa.

Rozmawiamy z Jormą Sarvem, przewodniczącym Międzynarodowego Komitetu Organizacyjnego Programu Estonia 100/EU Presidency; w przeszłości chórmistrzem, a wcześniej chórzystą.

Ogrody Muzyczne: Jakie wydarzenia kulturalne przygotowuje Estonia na okres prezydencji?
Jorma Sarv: Od razu muszę wyjaśnić, że czas naszej prezydencji w Unii (1 lipca – 31 grudnia 2017) traktujemy jako część obchodów setnej rocznicy odzyskania niepodległości przez Estonię. Przypada ona za rok, ale celebrowanie już rozpoczęliśmy i postanowiliśmy, że potrwa ono 3 lata. Kalendarz wydarzeń odbywających się również w innych krajach, którym chcemy zaprezentować największe estońskie talenty we wszystkich dziedzinach sztuki, wyznaczają daty: kwiecień 2017 – luty 2020. Utworzyliśmy stronę ev100.ee, na której anonsujemy zbliżające się imprezy. Z przyjemnością zapowiemy tam koncerty, które odbędą się w lipcu br. w ramach 17. Ogrodów Muzycznych.

Pod naszym festiwalowym namiotem będziemy gościć – po raz pierwszy w Polsce – znakomitych estońskich artystów: Estońską Orkiestrę Fortepianową znaną na świecie jako Estonian Piano Orchestra, Dziewczęcy Chór Telewizji Estońskiej (ETV Girls’ Choir) i Vox Clamantis. Proszę ich nam bliżej przedstawić.
Orkiestrę Fortepianową tworzy ośmioro pianistów grających na czterech fortepianach. Zespół zawiązał się spontanicznie podczas Międzynarodowego Festiwalu Pianistycznego w Tallinie na początku lat 2000. Europejski debiut nastąpił w 2011 r. w Londynie, a światowy dwa lata temu w Chinach.  Repertuar obejmuje utwory od Bacha po muzykę współczesną. Są to nie tylko transkrypcje przebojów mistrzów, ale również kompozycje oryginalne, napisane przez współczesnych kompozytorów estońskich specjalnie dla Estonian Piano Orchestra.

Dziewczęcy Chór Telewizji Estońskiej to wokalno-taneczny zespół dziewcząt w wieku 15 –25 lat. Większość ma wykształcenie muzyczne lub jest w trakcie jego zdobywania. Wykonują muzykę religijną, folkową, jazzową i popularną. Pisał dla nich Arvo Pärt, zmarły niedawno Veljo Tormis i inni uznani kompozytorzy estońscy. Brytyjka z polskimi korzeniami, Roxana Panufnik, skomponowała dla Chóru – z okazji pełnienia przez Tallin funkcji Europejskiej Stolicy Kultury 2011 – współczesną mszę na cześć miasta Tallinna. ETV Girls’ Choir jest rozchwytywany przez organizatorów koncertów. Występował niemal w całej Europie oraz w Stanach Zjednoczonych i w Argentynie.

Zespół wokalny Vox Clamantis początkowo specjalizował się w wykonywaniu chorału gregoriańskiego. Z czasem członkowie grupy, w skład której wchodzą kompozytorzy, dyrygenci, śpiewacy i instrumentaliści – związani oprócz Vox Clamantis również z innymi zespołami – doszli do przekonania, że to, co jest istotą chorału gregoriańskiego wykracza poza granice stylistyczne. Zaczęli go łączyć z muzyką innych epok i kultur, na przykład z gitarami elektrycznymi czy muzyką elektroniczną.

Proszę nam opowiedzieć więcej o tradycji śpiewu chóralnego w Estonii.
Śpiewanie w chórze jest ważną częścią edukacji w Estonii. W każdej szkole jest chór; nie ma dziecka, które nie śpiewałoby w chórze. Długą tradycję mają festiwale pieśni odbywające się w plenerze – estrady są na wyspach, nad wodą, w parkach, na placach i ulicach. Śpiewowi zazwyczaj towarzyszy taniec; podczas festiwali są organizowane warsztaty tańca. Mamy mnóstwo stowarzyszeń chórzystów. Młodych ludzi nie trzeba wcale zachęcać, sami chcą śpiewać w chórze. Można powiedzieć, że śpiew chóralny jest estońskim fenomenem.

Wśród bywalców Festiwalu Ogrody Muzyczne jest wielu miłośników i znawców opery. Na których estońskich śpiewaków operowych warto zwrócić uwagę?
Światową karierę zrobił bas Ain Anger. Jest cenionym śpiewakiem wagnerowskim zapraszanym na festiwale w Bayreuth, Salzburgu, Lucernie. Śpiewa regularnie w operach Berlina, Monachium i Wiednia, gdzie od lat mieszka. Występował też w mediolańskiej La Scali oraz z czołowymi orkiestrami amerykańskimi: New York Philharmonic, San Francisco Symphony Orchestra, Cleveland Orchestra. W czerwcu 2017 r. zadebiutuje w partii Borysa Godunowa w premierowej inscenizacji berlińskiej Deutsche Oper.
Poza Estonią znane są też sopran Kai Rüütel, występująca regularnie w Londyńskiej Operze Królewskiej Covent Garden oraz na scenach operowych Madrytu, Barcelony, Amsterdamu i mieszkająca w Austrii  mezzosopran Annely Peebo. Ta druga jest aktywna na różnych polach; włada pięcioma językami; zagrała główną rolę we francuskim filmie „Les leçons des ténèbres” w reż. Vincenta Dieutre.
Gwiazdą Estońskiej Opery Narodowej w Tallinie i ulubienicą publiczności jest sopran liryczny Aile Asszonyi. Estończycy pokochali ją m.in. za role Violetty w „Traviacie”, Mimi w „Cyganerii” i Fiordiligi w „Così fan tutte”.


W kwietniu br., przebywający w Warszawie przedstawiciele Komitetu Organizacyjnego Programu Estonia 100/EU, udali się na dziedziniec Zamku Królewskiego, na rekonesans przed 17. Ogrodami Muzycznymi. Pierwszy z lewej Ryszard Kubiak, obok niego w jasnym płaszczu Jorma Sarv.

Jakie znaczenie dla Komitetu Organizacyjnego Programu Estonia 100/EU Presidency ma zaproszenie do Warszawy na Festiwal Ogrody Muzyczne?
Jest ono dla nas bardzo ważne. Z tego, co słyszałem, publiczność „Ogrodów” jest wyrobiona muzycznie i ciekawa nowych rzeczy. Mówiono mi również o niezwykłej atmosferze waszego festiwalu. Jestem przekonany, że występy Estonian Piano Orchestra, ETV Girls’ Choir i Vox Clamantis dostarczą warszawskiej publiczności nowych, interesujących wrażeń i pozostaję z nadzieją, że zachęceni  pierwszym kontaktem z estońskimi kompozytorami i wykonawcami zechcecie wkrótce poznać kolejnych estońskich artystów.

Rozmawiała Alina Ert-Eberdt

Na zdjęciu otwierającym Jorma Sarv
Fot. z archiwum rozmówcy

Partnerzy i sponsorzy Festiwalu Ogrody Muzyczne

Festiwal Ogrody Muzyczne

realizacja: estinet.pl
do góry