Mieczysław Weinberg
Pasażerka (The Passenger)
(libretto na podstawie książki Zofii Posmysz Pasażerka)

Reżyseria: David Pountney
Scenografia: Johan Engels
Dyrygent: Teodor Currentzis      
Wykonawcy: Elena Kelessidi (Marta), Michelle Breedt (Lisa), Roberto Saccà (Walter), Artur Ruciński (Tadeusz)
Wiener Symphoniker i Chór Filharmonii Pragi Czeskiej
Produkcja: Bregenz Festival, Teatr Wielki – Opera Narodowa w Warszawie, ORF, Unitel, Classica

Gość wieczoru: Zofia Posmysz

Mieczysław Weinberg urodził się w Warszawie w 1919 roku. Studiował w klasie fortepianu Józefa Turczyńskiego w Konserwatorium Warszawskim. Przed II wojną światową wyjechał do Mińska, gdzie studiował kompozycję u Władysława Zołotariewa. W latach 1941–1943 pracował w operze w Taszkiencie. Początek jego kariery kompozytorskiej datuje się na rok 1943, kiedy to partytura I Symfonii spotkała się ze znakomitą recenzją Dymitra Szostakowicza. Jego aprobata umożliwiła Weinbergowi osiedlenie się w Moskwie, gdzie pracował jako kompozytor, a także występował jako pianista. Zmarł w 1996 roku. W jego dorobku znajdują się utwory symfoniczne i kameralne, opery i pieśni.

Pasażerka to opera w dwóch aktach. Akcja pierwszego z nich rozpoczyna się we wczesnych latach sześćdziesiątych. Niemiecki dyplomata Walter ma objąć placówkę w Brazylii – płynie tam liniowcem ze swoją żoną Lisą. W podróży Lisa spostrzega kobietę, którą dotąd uważała za zmarłą. Wstrząśnięta tym spotkaniem wyznaje mężowi, że była strażniczką SS w Auschwitz. Między małżonkami rodzi się kryzys. Z retrospekcji dowiadujemy się, że tajemnicza pasażerka to Marta, więźniarka z Auschwitz.
W drugim akcie poznajemy tragiczną historię miłości Marty i Tadeusza, który zginął w obozie. Tymczasem Lisa i Walter postanawiają przejść do porządku dziennego nad wydarzeniami z przeszłości. Okazuje się to jednak niemożliwe – zgodnie z pragnieniem Marty, by ci, którzy cierpieli, nie zostali zapomniani.

Opera Mieczysława Weinberga Pasażerka w 2010 roku święciła triumfy na scenach festiwalu w Bregenz i Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie. Powieść Zofii Posmysz, służąca za podstawę libretta, już dawno stała się znana w Polsce i na świecie dzięki filmowi Andrzeja Munka pod tym samym tytułem – dziełu, które do dzisiaj cieszy się ogromnym uznaniem. Pasażerka Mieczysława Weinberga powstała w 1968 roku, ale nie doszło do jej premiery za jego życia kompozytora – została bowiem uznana przez władze sowieckie za dzieło podejrzane ideologicznie. Dzisiejszej publiczności przywrócił Pasażerkę reżyser i dyrektor generalny festiwalu w Bregenz, David Pountney, który ceni tę operę przede wszystkim za jej autentyzm (zarówno kompozytor, jak i autorka powieści zmagali się z własnym, tragicznym doświadczeniem Holocaustu). Właśnie jego spektakl prezentujemy Państwu w Ogrodach Muzycznych.

Czas trwania projekcji: 161 min.